Жогорку Кеңештин Туруктуу өнүгүү максаттары боюнча жумушчу тобунун биринчи расмий жыйынындагы Кыргыз Республикасындагы БУУнун Туруктуу координатору, Антье Граве айымдын билдирүүсү

Урматтуу Бириккен Улуттар Уюмунун тутумундагы кесиптештер,

Алгач, ушул чакырылыштагы Туруктуу өнүгүү максаттары (ТӨМ) боюнча кайра түзүлгөн жумушчу топтун биринчи расмий жыйынын уюштургандыгы жана Бириккен Улуттар Уюмунун Өлкөлүк командасын бул жыйынга чакыргандыгы үчүн Жогорку Кеңештин жетекчилигине терең ыраазычылык билдирүүгө уруксат этиңиздер. Бул Кыргыз Республикасында туруктуу өнүгүүнү илгерилетүүгө болгон биргелешкен саясий эрктин айкын далили болуп саналат.

Бүгүн бул жерде катышуу биз үчүн чоң сыймык. Биз Кыргыз Республикасы менен, айрыкча Жогорку Кеңеш менен түзүлгөн өз ара ишенимге негизделген өнөктөштүктү жогору баалайбыз. Анткени Туруктуу өнүгүү максаттарына (ТӨМ) жетишүүдө парламенттин ролу өзгөчө мааниге ээ.

ТӨМдөргө жетишүү прогресси саясаттык милдеттенмелер менен гана чектелбестен, сапаттуу мыйзам чыгарууга, натыйжалуу парламенттик көзөмөлгө, мамлекеттик ресурстарды натыйжалуу пайдаланууга жана жарандардын муктаждыктарына жооп берген институттардын ишмердүүлүгүнө түздөн-түз көз каранды. Бул багыттардын бардыгында Жогорку Кеңештин ролу негизги мааниге ээ.

Ошону менен бирге, учур өзгөчө маанилүү. 2030-жылга чейин болгону төрт жарым жыл убакыт калды.

Бул мезгил — жай илгерилөөнүн эмес, ылдамдатуунун мезгили.

Кыргыз Республикасы алдына амбициялуу максат койгон — 2030-жылга чейин ТӨМдөрдү ишке ашырууда алдыңкы 30 өлкөнүн катарына кирүү. Бул жогорку максат. Бирок мындай амбицияга бардык мамлекеттик институттар — Министрлер Кабинети, Жогорку Кеңеш, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана башка улуттук түзүмдөр — ырааттуу, ыкчам жана координацияланган аракеттер аркылуу гана жетише алат. Муну менен катар жарандык коом, массалык маалымат каражаттары, академиялык чөйрө, жеке сектор жана эл аралык өнөктөштөр менен натыйжалуу кызматташтык зарыл.

Ушул контекстте Сиздердин жумушчу топтун ролу өзгөчө мааниге ээ:

Сиздер ТӨМдөрдү улуттук деңгээлдеги чечим кабыл алуу процессинин өзөгүндө сактоого көмөктөшө аласыздар. Мыйзам чыгаруу, мамлекеттик бюджеттик саясат жана өнүгүү артыкчылыктарынын ортосундагы шайкештикти камсыз кылууга өбөлгө түзө аласыздар. Ошондой эле экономикалык өсүшкө гана эмес, адилеттүү жана инклюзивдүү өсүшкө — калктын бардык катмарларын камтыган, жакырчылыкты кыскарткан жана мүмкүнчүлүктөрдү кеңейткен өнүгүү моделин илгерилетүүгө салым кошо аласыздар.

Бул багытта 2030-жылга чейинки Улуттук өнүгүү программасы ТӨМдөрдү илгерилетүүнүн негизги стратегиялык алкагы болуп кызмат кылат. Анда ТӨМдөр жана «Эч ким артта калбашы керек» деген принциптин чагылдырылышы өзгөчө мааниге ээ. Бул 2030-жылга чейинки Күн тартиби өз алдынча эл аралык алкак катары эмес, Кыргыз Республикасынын улуттук өнүгүү саясатынын ажырагыс бөлүгү катары каралып жатканын айгинелейт.

Бул жетишкендик кокустук эмес.

Өткөн жылдагы Ыктыярдуу улуттук сереп Улуттук өнүгүү программасын калыптандырууда олуттуу роль ойноду. Айрыкча анын адамга багытталган мамилеси жана экономикалык өсүштүн натыйжаларынын жакырчылыкты кыскартууга жана эң алсыз катмарлардын абалын жакшыртууга багытталышы өзгөчө маанилүү. Себеби орточо көрсөткүчтөр ар дайым толук картинаны чагылдырбайт. Экономикалык өсүш өзүнөн-өзү инклюзивдүүлүктү камсыз кылбайт. Ал эми улуттук прогресс адамдардын күнүмдүк жашоо шарттары аркылуу бааланууга тийиш.

Бириккен Улуттар Уюму Кыргызстанды бул багытта колдоп жаткандыгы менен сыймыктанат.

Өлкөдө 26 БУУ агенттиги 2023–2027-жылдарга карата Туруктуу өнүгүү боюнча кызматташтык алкагынын алкагында бирдиктүү система катары иш алып барууда. Биз биргеликте төрт негизги артыкчылыктуу багыт боюнча улуттук аракеттерди колдойбуз: социалдык кызматтарды жана адамдык капиталды өнүктүрүү; инклюзивдүү жана «жашыл» экономикалык өнүгүү; климаттык туруктуулук, кырсыктардын тобокелдиктерин азайтуу жана айлана-чөйрөнү коргоо; ошондой эле жоопкерчиликтүү, инклюзивдүү жана биримдүү институттарды жана коомду чыңдоо.

Бул алкак аркылуу биз Министрлер Кабинети, Жогорку Кеңеш, жергиликтүү бийлик органдары, жарандык коом жана башка өнөктөштөр менен тыгыз, координацияланган жана комплекстүү негизде кызматташабыз. Учурда кийинки кызматташтык алкагын даярдоо иштери да башталды.

Өзгөчө белгилеп кетүү зарыл: Кыргызстандагы БУУ агенттиктеринин ишмердүүлүгү жогорку баага татыктуу. Өлкө боюнча алар улуттук институттарды жана коомчулуктарды жогорку кесипкөйлүк, техникалык экспертиза жана өнөктөштүккө берилгендик менен колдоп келишет. Алар билим берүү, саламаттык сактоо жана социалдык коргоо системаларын чыңдоого; аялдарды, балдарды жана жаштарды колдоого; татыктуу эмгекти жана инклюзивдүү экономикалык өсүштү илгерилетүүгө; климаттык аракеттерди жана кырсыктардын тобокелдиктерин азайтууга; саясатты калыптандыруу үчүн маалыматтык-аналитикалык базаны жакшыртууга; ошондой эле инклюзивдүү институттарды бекемдөөгө олуттуу салым кошууда.

Бул иш практикалык мүнөзгө ээ, саясатка багытталган жана Кыргыз Республикасынын улуттук артыкчылыктарына бекем негизделген.

Бүгүнкү презентациялар ушул салымдын жалпыланган көрүнүшүн сунуштайт. Уюштуруучулук себептерден улам алар негизинен резидент агенттиктер менен чектелген, алардын дээрлик бардыгы бүгүн бул жерде катышууда. Тилекке каршы, UNODC жана ITC өкүлдөрү катыша алышкан жок. Ошону менен бирге, Бириккен Улуттар Уюмунун Кыргызстанга көрсөткөн колдоосу бул залдагы өкүлдөр менен гана чектелбестен, регионалдык кеңселердин жана штаб-квартиралардын кеңири экспертизасына да таянат.

Алдыга карай, Бириккен Улуттар Уюму бул жумушчу топту жана Жогорку Кеңешти практикалык деңгээлде колдоого толук даяр: техникалык жана аналитикалык колдоо көрсөтүү, депутаттардын жана комитеттердин потенциалын чыңдоо, башка өлкөлөрдүн алдыңкы тажрыйбаларын бөлүшүү, ошондой эле далилдерге негизделген чечим кабыл алууну жана натыйжалуу көзөмөлдү камсыз кылуу үчүн маалыматтык жана мониторинг системаларын өркүндөтүү аркылуу.

Жыйынтыктап айтканда, бул жумушчу топтун түзүлүшү өз убагында кабыл алынган, маанилүү жана чоң мүмкүнчүлүктөрдү камтыган кадам болуп саналат.

2030-жылга чейинки мезгил кыскарган сайын, Сиздердин ролуңуздар улам арта берет.

Бириккен Улуттар Уюму Кыргыз Республикасында Туруктуу өнүгүү максаттарын (ТӨМ) илгерилетүүдө ишенимдүү өнөктөш болууга даяр жана өнүгүүнүн инклюзивдүү, адамга багытталган болушуна жана эч кимдин артта калбашына көмөктөшүүнү улантат.

Ушуга байланыштуу, кийинки жыйынды БУУ Үйүндө өткөрүүнү сунуштоо менен, кызматташтыктын артыкчылыктуу багыттарын жана Парламент Бириккен Улуттар Уюмунун колдоосун кайсы конкреттүү тармактарда пайдаланууга боло тургандыгын кеңири талкуулоого мүмкүнчүлүк түзүүнү кубаныч менен сунуштайбыз.

Рахмат.