Кыргыз Республикасындагы БУУнун Туруктуу координатору Антье Граве айымдын билдирүүсү: Эл аралык форум: «Статистикалык бизнес-процесстерди модернизациялоо: расмий статистиканын жаңы экосистемасын түзүү», «Ала-Арча» мамлекеттик резиденциясы

Урматтуу Бакыт Кудайбергенов мырза, Улуттук статистика комитетинин төрагасы,
Урматтуу жогорку даражалуу коноктор, кесиптештер, айымдар жана мырзалар,

Өзгөчө ыраазычылыгымды Улуттук статистика комитетинин улук аял кызматкерлерине билдиргим келет — алардын эмгеги Министрлер Кабинетинин Төрагасы тарабынан жогору бааланды. Комитеттин негизги бөлүгүн аялдар жетектеп жатканын көрүү кубандырат.

Бул маанилүү иш-чарага Бириккен Улуттар Уюмунун атынан катышуу мен үчүн чоң сыймык жана кубаныч. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүн жана Улуттук статистика комитетин улуттук статистика системасынын 100 жылдыгы менен чын жүрөктөн куттуктайм.

Бул маараке — маанилүү мамлекеттик институтту даңазалоо гана эмес, статистиканын мамлекеттик башкаруу жана туруктуу өнүгүү үчүн канчалык маанилүү экенин дагы бир жолу баса белгилөө мүмкүнчүлүгү. Бул тууралуу бир нече ойлорум менен бөлүшкүм келет.

Күчтүү статистикалык система мамлекеттик институттарга чындыкты кандай болсо, ошондой түшүнүүгө жардам берет — болжолдорго эмес, далилдерге таянууга шарт түзөт. Ал негизделген чечим кабыл алууга, мамлекеттик саясатты так багыттоого, ресурстарды натыйжалуу пайдаланууга жана жарандар алдында жоопкерчиликти жогорулатууга өбөлгө түзөт.

Дал ушул себептен Улуттук статистика комитетинин иши өзгөчө мааниге ээ.

Жылдар аралыгында Кыргызстандагы статистикалык система мамлекеттик башкаруунун маанилүү тирегине айланды. Ал санариптик отчеттуулукту кеңейтти, эл аралык стандарттарга шайкеш методологияларды бекемдеди, расмий маалыматтарга жеткиликтүүлүктү жогорулатты жана далилдерге негизделген чечим кабыл алуу маданиятын өнүктүрдү.

Бул Өзгөчө Туруктуу өнүгүү максаттары доорунда абдан маанилүү.

ТӨМ улуттук маалымат системаларына болгон талаптарды кыйла жогорулатты. Максаттарга жетүү үчүн маалыматтар көбүрөөк гана эмес, сапаттуу болушу керек: өз убагында жеткиликтүү, ишенимдүү жана деталдуу бөлүнгөн. Маалыматтар өлкөнүн жалпы өнүгүүсүн гана эмес, ким өнүгүп жатат, ким артта калууда жана саясат кайсы жерде оңдолушу керек экенин көрсөтүшү зарыл.

Кыргызстан бул багытта чыныгы лидерликти көрсөтүүдө. Улуттук статистика комитети аймактагы өнүккөн ТӨМ мониторинг системаларынын бирин түздү, анын ичинде Open SDG платформасы аркылуу. Бүгүнкү күндө Кыргызстан ТӨМдүн дээрлик бардык көрсөткүчтөрүн — 217 индикаторду — көзөмөлдөйт. Бул — чоң улуттук жетишкендик жана саясат жүргүзүү менен жоопкерчиликти камсыз кылуу үчүн бекем негиз. Айрыкча ТӨМ Улуттук өнүгүү программасы 2030га толук интеграцияланган шартта.

Урматтуу катышуучулар,

БУУнун Башкы катчысы Антониу Гутерриш белгилегендей: «Так маалыматтар — натыйжалуу саясаттын жана чечим кабыл алуунун негизги тиреги».

Кыргызстандын 2025-жылдагы Экинчи ыктыярдуу улуттук баяндамасы дал ушул ойду тастыктады. Анда кийинки кадам көрсөткүчтөрдүн санын көбөйтүү гана эмес, маалыматтарды дагы тереңирээк бөлүштүрүү экендиги белгиленген. Айрыкча мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар, мигранттар жана айылдык аялдар боюнча маалыматтар жетишсиз бойдон калууда.

Бул өтө маанилүү, анткени «Эч ким артта калбасын» принциби көрүнүктүүлүктөн башталат. Эгер адамдар маалыматтарда жетиштүү чагылдырылбаса, алар саясатта да жетиштүү эске алынбайт жана эң негизгиси — керектүү кызматтарды алуу мүмкүнчүлүгү азаят.

Бул Улуттук өнүгүү программасы 2030ду ишке ашырууда да түздөн-түз мааниге ээ. Кыргызстан ТӨМ боюнча дүйнөдөгү алдыңкы 30 өлкөнүн катарына кирүүнү максат кылып жаткан шартта, күчтүү маалымат системалары прогресс адамдарга жетип жатабы, жакырчылык жана теңсиздик азайып жатабы деген суроолорго жооп берүүгө жардам берет. Ушуга байланыштуу маалымат маселесин жыл сайын өткөрүлүүчү Улуттук өнүгүү форумунун туруктуу күн тартибине киргизүүнү сунуштайм.

Бул дагы бир нерсени көрсөтөт: маалыматтарга инвестиция салуу — бул жөн гана техникалык маселе эмес, стратегиялык мааниге ээ. Ал мамлекеттик институттардын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтет — негизделген чечим кабыл алууга, теңсиздиктерди аныктоого, жыйынтыктарды көзөмөлдөөгө жана коомдук ишенимди бекемдөөгө шарт түзөт.

Бул глобалдык деңгээлдеги кеңири талкуу менен да байланыштуу. Дүйнө жүзүндө ИДП жалгыз эле адамдардын жашоо сапатын, теңсиздиктин азайышын же туруктуу өнүгүүнү толук чагылдыра албай турганы кеңири түшүнүлүүдө. Ошондуктан күчтүү статистикалык системалар өсүштү гана эмес, жыргалчылыкты, инклюзияны, туруктуулукту жана экологиялык тең салмактуулукту өлчөө үчүн да зарыл.

Бириккен Улуттар Уюму бул багытта Кыргызстан менен өнөктөш болуп келет. БУУ системасы аркылуу биздин колдоо калкты каттоо, изилдөөлөрдү жүргүзүү, тармактык статистиканы өнүктүрүү, ТӨМ мониторинги, маалымат платформаларын түзүү жана аналитикалык иштерди камтыйт, анын ичинде санариптештирүү жана жасалма интеллектти колдонуу.

Сөзүмдү жыйынтыктап жатып, жөнөкөй, бирок маанилүү ойду баса белгилегим келет: статистикага инвестиция салуу — бул жакшыраак чечимдерге, натыйжалуу саясатка жана сапаттуу өнүгүү жыйынтыктарына инвестиция.

Бул маанилүү маараке менен Улуттук статистика комитетин жана акыркы жүз жыл ичинде бул институттун өнүгүшүнө салым кошкон бардык адамдарды куттуктайм.

Бириккен Улуттар Уюму Кыргызстан үчүн ишенимдүү жана туруктуу өнөктөш бойдон калат — маалыматтар натыйжалуу башкарууга, туруктуу өнүгүүгө жана баары үчүн прогресске кызмат кылышы үчүн.

Рахмат.