Sustainable Development Goal
14

Деңиздин экосистемасын сактоо

Туруктуу өнүгүүнүн кызыкчылыгында океандарды, деӊиздерди жана деӊиз ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу жана сактоо.

14 - Туруктуу Өнүгүү Максаты

14.1 2025-жылга чейин деңиз чөйрөсүн бардык булгануулардан, анын ичинде кургактагы ишмердиктин жыйынтыгынан, деңиз таштандысы жана азыктануучу заттар менен булгануусунун алдын алуу жана олуттуу кыскартуу;

14.2 2020-жылга чейин маанилүү терс таасирди азайтуу максатында деңиз жана деңиз жээгинин экосистемасын коргоо жана рационалдуу колдонулуусун камсыз кылуу. Анын ичинде бул экосистемалардын туруктуулугун жогорулатуу жана океандардын жакшы экологиялык абалын жана өндүрүмдүүлүгүн камсыз кылуу үчүн аларды калыбына келтирүү боюнча чараларды кабыл алуу;

14.3 Бардык деңгээлде илимий кызматташтыкты өнүктүрүүнүн натыйжасында океандын кычкылдануу кесепетин төмөндөтүү жана жоюу;

14.4 2020-жылга чейин балык уулоону натыйжалуу жөнгө салууну камсыз кылуу жана балыктардын баарын кармоого, мыйзамсыз, маалымдалбаган жана жөнгө салынбаган балык уулоого жана өлтүрүүчү балык уулоо тажрыйбасын токтотуу. Ошондой эле мүмкүн болгон кыска мөөнөттө балык запасын калыбына келтирүү үчүн чарба ишмердигинин илимий негизделген планын аткаруу жана аларды жок дегенде бул запастардын биологиялык мүнөздөмөлөрүн эске алуу менен максималдуу экологиялык рационалдуу балык кармоону камсыз кылууга жөндөмдүү деңгээлге жеткирүү;

14.5 2020-жылга чейин улуттук мыйзамдарга жана эл аралык укуктарга ылайык жана мыкты илимий маалыматтардын негизинде деңиз жээктерин жана деңиз аймактарын табиятты коргоочу чаралар менен жок дегенде 10 пайызын камтуу;

14.6 2020-жылга чейин ашыкча күчтү жана балыктын баарын кармоону түзүүгө көмөк көрсөткөн балык уулоо үчүн айрым субсидия формаларына тыюу салуу, мыйзамсыз, маалымдалбаган жана жөнгө салынбаган балык уулоого көмөк көрсөткөн субсидияларды жокко чыгаруу жана бул сыяктуу субсидияларды киргизүүнү токтотуу. Өнүгүп жаткан жана азыраак өнүккөн өлкөлөргө карата өзгөчө жана дифференциалдык режимди ылайыктуу жана натыйжалуу түрдө колдонуу, бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун алкагында жүргүзүлгөн балык уулоону субсидиялоо жөнүндө маселе боюнча сүйлөшүүлөрдүн ажырагыс бөлүгү болуп саналышы керек;

14.7 2030-жылга чейин чакан аралдардын өнүгүп жаткан өлкөлөрү жана азыраак өнүккөн өлкөлөр деңиз ресурстарын экологиялык рационалдуу колдонуудан алган, анын ичинде балык чарбасын, аква маданиятын жана туризмди экологиялык рационалдуу уюштуруунун натыйжасында алган экономикалык пайдаларын жогорулатуу;

14.A Илимий маалыматтардын көлөмүн жогорулатуу, илимий изилдөөлөрдү кеңейтүү жана деңиз технологиялык берүүнү камсыз кылуу. Океан чөйрөсүнүн экологиялык абалын жакшыртуу жана деңиздеги биологиялык көп түрдүүлүктүн өнүгүп жаткан өлкөлөрдүн, айрыкча чакан аралдардын өнүгүп жаткан өлкөлөрү жана азыраак өнүккөн өлкөлөрдүн өнүүгүсүнө кошкон салымын жогорулатуу үчүн Өкмөттөр аралык океанография комиссиясы тарабынан иштелип чыккан деңиз технологияларын берүү боюнча Критерийлерди жана жетекчилик кылган принциптерди эске алуу;

14.B Кол менен балык уулоо ишмердиги менен алектенген чакан чарбалардын деңиз ресурстарына жана рынокторуна жетүүсүн камсыз кылуу;

14.C БУУнун деңиз укуктары боюнча Конвенциясында бекитилген, “Биз каалаган келечек” документинин 158-пунктунда белгиленгендей, эл аралык укуктардын ченемин сактоо жолу менен океандардын жана анын ресурстарын сактоо жана рационалдуу колдонуу боюнча иштерди жакшыртуу. Бул дүйнөлүк океанды жана анын ресурстарын сактоо жана колдоо үчүн юридикалык базаны түптөйт.

Кыргыз Республикасындагы Туруктуу өнүгүү максаттары

Туруктуу өнүгүү максаттары – бул эл аралык коомчулуктун алдында турган жакынкы 15 жылда теңсиздик менен жакырчылыкты жоюу, социалдык интеграцияга жетишүү, глобалдык климаттын өзгөрүшүн токтотуу жана дүйнөнү куруу, мында биздин урпактардын татыктуу жашоосу үчүн ресурстардын жетиштүүлүгү болгон 17 максаттын жана 169 милдеттердин комплекси. Максаттар туруктуу өнүгүүнүн 3 негизги аспектисинен турган: экономикалык өсүштү, социалдык интеграцияны жана айлана чөйрөнү камтыган тең салмактуу прогрессти камсыздоого багытталган чараларды өзүнө камтыйт алар глобалдуу жана универсалдуу мүнөздө болушат, бирок локалдуу контекстин шарттарына жараша дифференциалдуу өзгөрүү мүмкүндүгүнө жол берет. 2015-жылдын 25-сентябрында БУУнун 193 мүчө-мамлекеттери туруктуу өнүгүү максаттарына жетүү боюнча милдетттенмелерди алышкан. Бул чечим «Биздин дүйнөнүн кайра түзүлүшү: 2030-жылга чейинки мезгилде туруктуу өнүгүү жаатындагы күн тартиби» документинде бекитилген.